Korzystając z tej strony akceptujesz postanowienia Regulaminu i oświadczasz, że znasz naszą Politykę Prywatności.

  • Facebook Social Ikona
  • YouTube Ikona społeczna
  • Instagram

Copyright 2016-2019 Trolltunga

Lepiej razem czy osobno? Norweskie czasowniki złożone

August 2, 2019

 

Na pewnym etapie nauki norweskiego uczniowie zaczynają zauważać pewien schemat: tilhøre (należeć) znaczy dokładnie to samo, co høre til, påpeke (wskazać) to bliźniak peke på, a inngå (zawrzeć, np. umowę, układ) spokojnie można używać zamiennie z... Gå inn? Chwileczkę, zwrot ten oznacza przecież tyle, co wejść... I tutaj właśnie zaczynają się schody. Czasowniki złożone z przedrostkiem i tzw. partykułą frazową, która odrywa się od niego, nie zawsze będą pasowały do siebie jak ulał. W dzisiejszym poście wyjaśniamy, w jaki sposób mogą się one zachować i jak najlepiej sobie z tym poradzić.

 

Po pierwsze, niektóre z norweskich przedrostków połączą się z czasownikiem na stałe – oznacza to, że pod żadnym pozorem nie wolno nam umieszczać go na końcu. Do tej grupy należeć będą takie prefiksy jak: -be, -fore, -mis, -sam, -unn, czasami również -an:

 

å behandle (leczyć; traktować)

å forekomme (występować, pojawiać się)

å misbruke (nadużywać)

å samarbeide (współpracować)

å unn (unikać)

å anta (zakładać [poczynić założenie])*

 

*OBS! Możliwe jest oderwanie tego przedrostka w przypadku czasowników å an (dotyczyć) – å gå an (być możliwym)

 

Statystycznie rzecz biorąc czasowników, w których przedrostek może się odłączyć i powędrować na koniec, jest jednak więcej. W takim wypadku zaobserwujemy jedno z tych trzech zjawisk:

 

1. Znaczenie czasownika nie zmieni się. Ewentualnie wersja łączna bardziej będzie pasować do stylu wysokiego, formalnego, a rozdzielna zabrzmi bardziej potocznie. Poza wspomnianym już tilhøre czy påpeke przykładem może być:

 

å overføreå føre over (przenieść)

å nedbryteå bryte ned (rozkładać na części. np. o procesie chemicznym)

å oppfinneå finne opp (wynaleźć)

å utfylleå fylle ut (wypełnić, np. wniosek)

å utleieå leie ut (wynajmować)

 

2. Znaczenie będzie podobne, ale wariant łączny należy rozumieć metaforycznie, a rozdzielny – konkretnie:


å utvikle (rozwinąć talent, osobowość, możliwości) – å vikle ut (rozwinąć nić, rulon, itp.)

å utlegge (wyłożyć, tłumaczyć) – å legge ut (wyłożyć, wystawić)

å oppløfte (podnieść na duchu) – å løfte opp (podnieść przedmiot)

 

3. Znaczenie zmieni się całkowicie:

 

å overse (przeoczyć; zignorować) - å se over (doglądać, nadzorować)

å oppstå (powstać, pojawić się) – å stå opp (wstać)

å stå (twierdzić) – å stå (nie dawać się, być wytrwałym)

å nedlegge (zamknąć, np. firmę, szpital) – å legge ned (odłożyć przedmiot)

å oversette (tłumaczyć, o języku) – å sette over (przełączyć, zmienić ustawienie)

å avta (ustąpić, zmniejszyć się) – å ta av (zdjąć ubranie; o samolocie – wystartować)

å avslå (odrzucić) – å slå av (wyłączyć)

 

Powyższe przykłady pokazują wyraźnie, że w przypadku czasowników złożonych warto zachować ostrożność. Najlepiej więc uczyć się ich ZAWSZE w kontekście – jeśli chodzi o przyswajanie słownictwa, tę zasadę polecamy Wam właściwie w każdym przypadku. :)

 

Lykke til!

 

Please reload

Pozostałe wpisy
Please reload

Podążaj za nami
RSS Feed
  • Facebook - White Circle
  • White YouTube Icon

Jeżeli uczysz się lub chcesz się nauczyć norweskiego,

wypróbuj indywidualny kurs języka norweskiego!

Masz ochotę na więcej darmowych materiałów?