• Marta Hajdyła

Bytte jobb? Veksle penger? Norweskie warianty czasowników zmienić/wymienić



Pora roku, praca, nowy telefon, remont — jeśli zechcemy opowiedzieć o nich po norwesku, na pewno przyda nam się czasownik „zmieniać” czy „wymieniać”. Okazuje się, że w języku trolli sprawa nie jest jednak taka prosta i wyrażeń do opanowania będzie znacznie więcej... Jak się w tym odnaleźć?


Zacznijmy od pary czasowników, które w takich sytuacjach przychodzą chyba do głowy najczęściej:


å endre (seg)

Han har endret livsstil og gått ned 20 kilo.

Zmienił styl życia i schudł 20 kg.


å forandre (seg)

Mye har forandret seg gjennom årene.

Na przestrzeni lat wiele się zmieniło.


Na podstawie powyższych przykładów widać, że wersje z zaimkiem zwrotnym (endre seg, forandre seg) można potraktować jako synonim wyrażenia å bli annerledes = stać się innym. Istniejące już zjawisko podlega jakimś zmianom, bez wymiany na coś zupełnie nowego. Podobnie w przypadkach bez „się” - jeśli vi endrer/forandrer noe, oznacza to, że dostosowujemy coś, co istniało już wcześniej.


Od obydwu tych czasowników możemy oczywiście utworzyć rzeczowniki:


en endring

Systemet har gjennomgått mange endringer.

System przeszedł wiele zmian.


en forandring

Det har vært en stor forandring for oss å få et barn.

Pojawienie się dziecka było dla nas dużą zmianą.


Co jednak w sytuacji, gdy zmieniamy szkołę, pracę, samochód? Uwaga, czasowniki powyżej nie zdadzą w tych przypadkach egzaminu! Jeżeli nasza zmiana polega na pozbyciu się starej rzeczy i wyborze nowej, po norwesku użyjemy już czasownika å bytte:


Hvorfor vil du bytte jobb?

Dlaczego chcesz zmienić pracę?


Jeg må bytte lyspæra.

Muszę wymienić żarówkę.


Jego bliskim kuzynem będzie z kolei czasownik skifte:


Jeg må bare skifte klær, og så kan vi gå.

Muszę tylko zmienić ubranie i możemy wychodzić.


Trærne skifter farge.

Drzewa zmieniają kolor.


Również w tym wypadku możemy utworzyć rzeczownik:

et skifte


Vi gjør det ved årsskifte.

Robimy to na przełomie roku.


Hva synes du om regjeringsskiftet?

Co sądzisz o tej zmianie rządu?


Zarówno czasownik bytte, jak i skifte, możemy też stosować z przymkiem ut:


Kjøleskapet er ødelagt, jeg må bytte det ut.

Zepsuła się lodówka, muszę ją wymienić.


Gdy mowa o wymianie, warto pamiętać również o czasowniku veksle (ut) i pokrewnym rzeczowniku (ut)veksling. Będzie to jednak wymiana innego rodzaju! Nie chodzi już o zastąpienie starej rzeczy nową, a o wymianę wzajemną — jedna rzecz/osoba wskakuje na miejsce drugiej, i odwrotnie. Jeżeli wymieniamy walutę, jesteśmy na wymianie studenckiej, wymieniamy uwagi, to właśnie te wyrażenia będą najbardziej odpowiednie:


Vi vekslet noen få ord.

Zamieniliśmy kilka słów.


Han vil veksle dollar til norske kroner.

Chce wymienić dolary na norweskie korony.


Jeg har vært på en studentutveksling to ganger.

Byłem/byłam na wymianie studenckiej dwa razy.


I wreszcie – co z żabą, która zmieniła się w księcia? Jeśli chodzi nam o zmianę polegającą na przeobrażeniu się w coś, wyratuje nas czasownik å bli til albo å forvandle seg til:


Til slutt ble frosken til en prins.

Na koniec żaba zamieniła się w księcia.


Den greske guden forvandlet seg til en okse.

Grecki bóg zmienił się w byka.


Den gamle låven forvandlet seg til et nydelig hus.

Stara stodoła zmieniła się w piękny dom.


Mamy nadzieję, że te wskazówki... zmienią Wasz norweski na zawsze! 😉


221 wyświetleń