• Marta Hajdyła

Sett pris på vannet! Światowy Dzień Wody po norwesku



Ludzki organizm aż w 60-70% składa się z wody, podobnie zresztą jak cała nasza planeta – nic dziwnego, że żywioł ten doczekał się własnego święta, w dodatku tuż po pierwszym dniu wiosny, kiedy wszystko budzi się do życia. 22 marca obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień Wody, znany Norwegom jako Verdens vanndag. Choć liczby wymienione powyżej mogą sprawiać wrażenie, że mamy wody pod dostatkiem, należy pamiętać, że woda słodka to zaledwie 3% całego tego zasobu, a postępujące zmiany klimatyczne i długotrwałe susze w wielu rejonach prowadzą już do pustynnienia czy poważnych problemów z uprawą ziemi. Jak opowiedzieć o tym po norwesku?


Typy wody możemy opisać tak (pamiętaj, że w niektórych dialektach sama nazwa wody delikatnie się różni i czasami można natknąć się też na formę vatn):


ferskvann – woda słodka


drikkevann – woda pitna


saltvann – woda słona


havvann – woda morska


grunnvann – woda gruntowa


brakkvann – woda brachiczna (mieszanka wody słodkiej i słonej)


Naturalne zbiorniki wodne dzielimy z kolei na:


et verdenshav – ocean


Atlanterhavet – Ocean Atlantycki


Indiahavet (Det indiske hav) – Ocean Indyjski


Stillehavet – Ocean Spokojny


et hav – morze (otwarte)


en sjø – morze (śródlądowe, połączone z oceanem tylko wąskimi cieśninami, np. Bałtyk, czyli Østersjøen)


en innsjø – jezioro


en dam – staw


en elv – rzeka


en bekk – strumień


Wspomniany już brak wody to vannmangel. Inne zagrożenia, o jakich możemy mówić w kontekście wody to:


klimaendringer – zmiany klimatyczne


en tørke - susza


en ørkenspredning – pustynnienie


en forurensning – zanieczyszczenie


avfall – odpady


et utslipp – wyciek/emisja, np. oljeutslipp – wyciek ropy


en forsuring – zakwaszenie


et surt regn – kwaśny deszcz


Miejsce, które pozwala poradzić sobie ze standardowym zanieczyszczeniem wody to oczywiście et renseanlegg/kloakkanlegg – oczyszczalnia ścieków. Wobec tylu wyzwań dla środowiska to jednak nie wystarczy! Aby zachować zasoby czystej wody dla przyszłych pokoleń, warto także:


å gjenbruke vann – ponowne wykorzystywać wodę


å samle regnvann – zbierać wodę deszczową


å kutte ut kjøttspising – ograniczyć spożycie mięsa


å kildesortere – segregować odpady


Miejmy nadzieję, że nadchodząca wiosna będzie nie tylko ciepła, ale też... wystarczająco deszczowa!